Feeds:
Cofnodion
Sylwadau

Archive for the ‘Tudalen llythyrau’ Category

              Mis yma fuon yn ddigon ffodus i dderbyn llythyr, a hynny gan Mr Alun Davies, Ffordd Caer, sy’n cynnig llun ateb i brydyddiaeth ein colofnydd, Sara Louise Wheeler, a fuodd wrthi’n trafod yn ei erthygl yn rhifyn 140 (Gorffennaf 2010) Y Clawdd: Pam fod brechdanau’n fenywaidd? (A chwestiynau difyr eraill!) Dyma’r llythyr a cherdd gan Alun Davies, gydag ymateb gan Sara Louise Wheeler; gellir lawrlwytho cerdd wreiddiol Sara Louise Wheeler ynghyd a’r erthygl lawn oddi ar ei wefan:     www.saralouisewheeler.wordpress.com

Annwyl Golygydd

            Diddorol a difyr oedd sylwadau Mrs Sara Louise Wheeler yn rhifyn diwethaf ‘Y Clawdd’. Caniatewch i mi felly awgrymu ateb iddi â rhigwm fel yr amgaeedig.

            Yr hyn sy’n ddiddorol yn y Gymraeg yw nad oes air yn cyfateb yn union i’r gair Saesneg ‘IT’ e.e. “IT is raining” – “Mae HI yn glawio”. HI a FO neu FE yn Gymraeg, gan ein bod yn bobl rywiol! ‘Vacillating nouns’ yn ôl J.M.J. Felly BRECHDAN o ddyn – rhyw fath o Gadiffan!

Yn Gywir

Alun Davies

Baled y frechdan

(I’r rhyw nid adweinir)

Mae rhywbeth bach yn poeni pawb

Nid yw yn haf ym mhobman

A’r hyn sy’n blino ambell un –

Ai hwn neu hon yw brechdan!

 

Pan steddaf lawr i fwyta

Fy mrechdan amser te

Ni roddaf yn fy ymyl

Ramadeg J.M.J

 

Ac felly nid wy’n poeni

Am ryw fel ‘eg’ a ‘bi’

Pwysicach i’m bryd hynny

Yw blas fy mrechdan i.

 

Pe chwiliech bob geiriadur

Un Spurrell neu un Bruce

Nid yw yr un o’r rheini

Yn help i agor drws.

 

Naw wfft i’r holl gwestiynau

Pa le?” “Pa fodd?” a “Sut?”

Yr hyn sy’n broblem inni

Nid oes Gymraeg am ‘IT’

 

Rhown heibio holl reolau

Gramadeg rif y gwlith

Ni chawn ni drafferth bellach

Wrth fwyta bara brith

 

Beth yw’r ots am genedl brechdan

Paid a dirdynnu’th fron

Duw a’th waredo, Sara

Ni elli ddianc rhag ‘HON’.

  

Ymateb Sara Louise Wheeler:

Rwyf wrth fy modd a’r gerdd yma, a’r ffaith y cafodd ei hysbrydoli gan fy ngherdd i. Efallai af ati y nawr i geisio sgwennu cerdd newydd fel ymateb, gan ofyn am eglurhad pellach am frechdanau – Pam Benywaidd ac nid Gwrywaidd? A pam “Y bara hwn” (gwrywaidd) ac nid “Y bara hon” (benywaidd)? Pwy benderfynodd? Ac os yw’r bara yn wrywaidd, oni ddylid cenedl y frechdan dibynnu ar gydbwysedd cenedl weddill y cynhwysion? Er enghraifft: brechdan caws – gwrywaidd, brechdan letys a moron – benywaidd?

A oes system i weithio’r peth allan? Neu oes rhaid dysgu pob un trwy broses o ‘osmosis’?! Rwy’n cofio mai “O’r alaw hon” yw hi, gan allaf glywed llais swynol Meinir Gwilym wrth iddi ganu “Fin Nos” (o’r albwm “Dim Ond Clwydda”) ac fel graddedig yn y Gymraeg allem fod yn weddol hyderus fod Meinir yn gwybod ei stwff; ond beth am y sylwebyddion rygbi a chwynodd y pedant amdanynt (Yng nghylchgrawn Golwg sef ysbrydyoliaeth fy ngherdd) yn cam-dreiglo ‘Y linell’ (lle ddylent ddweud Y llinell?) Peryg i ni ddilyn yr esiamplau anghywir!

Ta beth, hoffwn i gynnwys eich llythyrau yn Y Clawdd felly anfonwch eich llythyrau a sylwadau at: clawdd@ysgolmorganllwyd.Wrexham.sch.uk

Read Full Post »